Het afscheid

Het afscheid vormgeven, stap voor stap
Stap voor stap bewuste keuzes kunnen maken, dat is waar ik de tijd voor neem en dat kan ook. Want de wettelijke termijn waarbinnen de uitvaart moet plaatsvinden, is tegenwoordig zeven dagen, inclusief de dag van overlijden, weekend- en feestdagen niet meegerekend. Natuurlijk hoeft het niet zo lang te duren als dat niet nodig is.

Dat ik alles goed regel en organiseer, vind ik niet meer dan vanzelfsprekend. Zeker zo belangrijk vind ik het om mogelijke zorgen en angsten weg te nemen en moeilijke zaken bespreekbaar te maken. Ik wil graag zorg uit handen nemen, zonder over te nemen wat ieder zelf wil doen. Ik bied alle ruimte, hoe emotioneel misschien ook, om zelf te doen wat u graag zou willen doen. Daarbij help ik, geef ik advies, reik ik mogelijkheden en keuzes aan.

Het is heel logisch dat u niet beseft wat er allemaal bij een uitvaart komt kijken, als u er nooit voor gestaan hebt. Ik zet alles op papier om rustig na te kunnen lezen en maak een draaiboek zodat iedereen weet wat wanneer moet worden gedaan en door wie. Vrijwel dagelijks zal er contact zijn. Ik streef ernaar dat de dag voor het laatste afscheid alles gereed is en besproken. Zodat de uitvaartdag in rust tegemoet kan worden gezien.

Of het afscheid nu traditioneel, eigentijds, grootschalig of heel intiem is, het wordt pas ervaren als een passend afscheid als zichtbaar en voelbaar is dat het recht doet aan de mens die hij of zij is geweest.

Rituele uitingen
Uiting geven aan uw gevoelens als u afscheid neemt van een dierbare kan op velerlei wijzen. Elke beschaving, cultuur of geloof heeft zijn eigen rituelen, die houvast bieden aan de wijze van afscheid nemen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een dankdienst of eucharistieviering met vaste elementen. Echter, een rituele uiting kan ook heel individueel en eenvoudig zijn, zoals de kam meegeven in de binnenzak omdat de overledene nooit zonder de deur uitging. Of bij de condoleance die lekkernij nuttigen waar de overledene zo van hield. Van kaarsen aansteken, bellenblazen, duiven loslaten of vlinders. Niets moet, heel veel is mogelijk wat mij betreft; gaandeweg ontstaat de vorm die passend is.

Overlijdensdrukwerk

De rouwbrief of rouwkaart
Door middel van de rouwbrief of -kaart maakt u als naaste het overlijden kenbaar aan de wereld. Meestal is het niet alleen een aankondiging van het overlijden maar ook een uitnodiging voor het afscheid, met alle logistieke informatie. De keuze is heel divers: een klassieke oud-Hollandse kaart of brief zonder afbeelding. Of juist een kleurrijke kaart met een afbeelding. Er is een ruime keuze uit collectiekaarten. Het komt steeds vaker voor dat de kaart zelf wordt vormgegeven, passend bij die ene persoon: ingetogen of uitbundig, in grijstonen of kleurrijk.

Het prentje of herinneringskaartje
Vanuit de katholieke traditie wordt bij de uitvaartdienst een zogeheten prentje uitgedeeld aan de gasten, vaak met een foto van de overledene op de voorzijde en een korte levensloop aan de binnenzijde. Dit gebruik is gaandeweg regulier geworden en niet persé meer gebonden aan de katholieke kerk. Het is dan een herinneringskaartje, dat net als de rouwkaart op vele manieren vormgegeven kan worden met beeld en taal die past bij de overledene.

Op het prentje of herinneringskaartje wordt vaak een dankregel geplaatst. Dit maakt een dankkaartje overbodig.

Het dankkaartje
Desgewenst kan na de uitvaart een dankkaartje worden opgesteld, wat betreft vorm en stijl passend bij de overlijdensaankondiging. Gebruikelijk is dit binnen 4-6 weken na de uitvaart te versturen, al wordt dit steeds vaker achterwege gelaten.

Rouwvervoer
Op de dag van de uitvaart wordt de overledene in veel gevallen vanaf het huisadres of het uitvaartcentrum overgebracht naar de afscheidslocatie. Dit kan gebeuren met een vervoermiddel naar keuze.

Is de locatie dichtbij, dan kan er gelopen worden, waarbij de baar op een zogeheten loopwagen of baarwagentje staat. Een speciale aanhanger achter de fiets is ook een optie. Daarnaast zijn er de traditionele rouwauto’s, meestal in de kleuren zwart, wit of grijs, maar steeds vaker ook in andere kleuren. Meer en meer zijn er afwijkende modellen en types auto’s die als rouwauto te huur zijn, bijvoorbeeld een Fiat 500 voor kinderuitvaarten of een oud VW-camperbusje. Het is ook toegestaan de overledene in je eigen auto of busje te vervoeren. Met enkele eenvoudige aanpassingen is dat vaak goed te realiseren en die laatste rit zo samen maken, kan heel bijzonder zijn.

In de zogenaamde uitvaartbus kan een klein gezelschap (ongeveer 20 personen) samen met de overledene naar de plaats van bestemming worden gebracht. Of er kan een speciale route worden gereden waarbij wordt gestopt waar men wil, bijvoorbeeld om te picknicken op die ene speciale plek. Een afscheidslocatie is dan niet altijd meer nodig. De route kan eindigen bij het crematorium of de begraafplaats zonder dat daar nog een officieel afscheidsmoment hoeft plaats te vinden. De gezamenlijke reis is dan een afscheidsmoment op zich geweest.

De afscheidslocatie
In veel gevallen vindt een religieus afscheid plaats in een kerk of – bij een crematie – in de aula van het crematorium. Dit kan mooi en passend zijn, maar het is goed te weten dat het niet verplicht is en dat er andere mogelijkheden zijn. Afscheid nemen in de natuur, in je achtertuin, de wei, de schuur, op de rondvaartboot of rondom het graf, alles is mogelijk. Ik zorg voor al wat nodig is, zoals technische ondersteuning, catering en inrichting. Door alles in één hand te houden, heb ik overzicht en hebben de naasten daar geen omkijken naar.

De overledene kan na afloop van de afscheidsbijeenkomst, al dan niet in besloten kring, worden begeleid naar het crematorium voor uitsluitend de crematie of naar de begraafplaats voor de begrafenis.

De condoleance
De condoleance kan worden gehouden in de koffiekamer van het crematorium, in een horecagelegenheid of op dezelfde plek als waar het afscheid heeft plaatsgevonden. Een condoleance hoeft niet formeel te zijn van aard, maar kan ook een ongedwongen sfeer hebben. Ook hier kan de eigenheid in doorklinken: het worstenbroodje van die speciale bakker, de soep zoals alleen oma die kookte, of de bonbon waarvan iedere zondag werd gesnoept.